Danışan bulma
Psikolojik değerlendirme hizmetleriyle nasıl danışan bulunur?
Terapi danışanı bulmak zorlaşırken dünyanın birçok ülkesinde bir alanda talep karşılanamıyor: psikolojik değerlendirme. Doğru sertifikalara ve işleyen bir düzene sahip bir psikolog, psikiyatristlerden ve okullardan düzenli iş alabilir.
3 dakikalık okumaGüncelleme 31.10.20262 kaynak
Kısaca
- İngiltere’de otizm değerlendirmesi bekleyen kişi sayısı yüz elli bini aşıyor; yetişkin DEHB ve otizm başvuruları birkaç yılda kat kat arttı.
- Psikiyatristler, okullar ve aileler güvenilir ölçme ve değerlendirmeye ihtiyaç duyuyor.
- Değerlendirme hizmeti sertifika, test lisansı ve standart bir rapor düzeni ister.
- Değerlendirme için gelen kişilerin bir kısmı sonrasında terapi danışanına dönüşür.
Neden değerlendirme?
Son yıllarda dünyanın birçok ülkesinde bir alanda arz talebi karşılayamıyor: dikkat eksikliği, otizm, öğrenme güçlüğü ve gelişimsel sorunlar için yapılan psikolojik değerlendirmeler. İngiltere’de otizm değerlendirmesi bekleyen kişi sayısının yüz elli bini aştığı bildiriliyor. Yetişkinlerde DEHB ve otizm değerlendirmesi başvurularının birkaç yılda yüzde dört yüzün üzerinde arttığı, kamu hizmetlerinin bu talebe yetişemediği ve bu yüzden insanların özel değerlendirmeye yöneldiği aktarılıyor. Yeni Zelanda’da da yetişkin DEHB değerlendirmesi için bekleme süresinin bazı bölgelerde bir yıla ulaştığı görülüyor.
Türkiye’de benzer bir eğilim gözleniyor. Çocuk ve ergen psikiyatristleri tanı sürecinde ölçme ve değerlendirmeye başvuruyor; okullar öğrenme güçlüğü ve dikkat sorunları için yönlendirme yapıyor; yetişkinler kendi dikkat sorunlarını anlamak için değerlendirme arıyor. Bu talep, terapi danışanı bulmakta zorlanan psikologlar için önemli bir fırsattır.
Hangi değerlendirmelere talep var?
| Alan | Kimler yönlendirir? | Ne gerekir? |
|---|---|---|
| Zekâ ve bilişsel değerlendirme | Okullar, çocuk psikiyatristleri, aileler | Uygulama sertifikası ve test materyali |
| Dikkat değerlendirmesi | Çocuk ve yetişkin psikiyatristleri | Bilgisayarlı dikkat testleri ve ölçekler |
| Otizm gözlem ve değerlendirmesi | Çocuk psikiyatristleri, özel eğitim merkezleri | Yapılandırılmış gözlem ölçeğinde eğitim ve sertifika |
| Öğrenme güçlüğü değerlendirmesi | Okullar, rehber öğretmenler | Akademik beceri testleri ve gözlem |
| Gelişim değerlendirmesi | Çocuk doktorları, aileler | Gelişim tarama ve değerlendirme araçları |
Psikolojik testlerin uygulanması ve yorumlanması, çoğu zaman o teste özgü bir eğitim ve sertifika gerektirir. Test materyallerinin lisanslı olarak edinilmesi de yasal bir zorunluluktur. Sertifikasız uygulama hem etik hem de hukuki risk taşır.
Değerlendirme hizmeti nasıl kurulur?
Bir iki alanla başlayın
Bütün testlerde sertifika almaya çalışmak hem pahalı hem de gereksizdir. Çalışma alanınıza en yakın bir iki değerlendirmeyle başlayın. Çocuklarla çalışıyorsanız zekâ ve dikkat değerlendirmesi, yetişkinlerle çalışıyorsanız dikkat ve kişilik değerlendirmesi iyi bir başlangıçtır.
Standart bir süreç tanımlayın
Psikiyatristlerin ve okulların size güvenmesi için değerlendirmenin nasıl ilerleyeceğini baştan net olarak anlatabilmeniz gerekir.
- Ön görüşme: Başvuru nedeni, gelişim öyküsü ve beklentiler konuşulur.
- Uygulama: Testler bir ya da birkaç oturumda uygulanır.
- Puanlama ve yorum: Sonuçlar standart normlara göre değerlendirilir.
- Rapor: Anlaşılır, yönlendiren hekimin işine yarayacak biçimde yazılır.
- Geri bildirim görüşmesi: Sonuçlar aileye ya da kişiye anlatılır, önerilerde bulunulur.
Raporun kalitesi itibarınızı belirler
Yönlendiren psikiyatrist, raporunuzu okuyarak sizi değerlendirir. İyi bir rapor kısa, yapılandırılmış ve karar vermeye yardımcı olur. Test sonuçlarını sıralamakla yetinmez; bulguları başvuru nedeniyle ilişkilendirir, güçlü ve zayıf yanları açıkça belirtir, somut öneriler sunar. Tanı koymak hekimin yetkisindedir; rapor bu sınırı gözetir ve bulguları hekimin değerlendirmesine sunar.
Değerlendirme, terapiye açılan bir kapıdır
Değerlendirme için gelen ailelerin ve yetişkinlerin önemli bir kısmı, sonuçları öğrendikten sonra destek arar. Dikkat sorunları tespit edilen bir çocuğun ailesi ebeveyn eğitimine, yetişkin DEHB değerlendirmesinden sonra bir yetişkin günlük yaşam becerileri üzerine çalışmaya ihtiyaç duyabilir. Değerlendirmeyi yapan psikolog, bu süreçte doğal olarak akla gelen ilk isimdir. Elbette bu, kişiye seçenek sunularak ve baskı yapılmadan olmalıdır.
Psikiyatristlerle ilişki
Değerlendirme hizmetinin en önemli yönlendiricisi psikiyatristlerdir. Bölgenizdeki çocuk ve ergen psikiyatristleriyle tanışın; hangi değerlendirmeleri yaptığınızı, raporu ne kadar sürede teslim edebildiğinizi ve rapor örneğinizi (kimlik bilgileri tamamen çıkarılmış hâlde) paylaşın. Hızlı randevu ve zamanında rapor, bu ilişkinin temelidir. Ayrıntılar için yönlendirme ağı rehberimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Psikolojik değerlendirme hizmeti vermek için ne gerekir?
Uygulanacak testlere özgü eğitim ve sertifika, lisanslı test materyalleri, standart bir değerlendirme süreci ve anlaşılır bir rapor düzeni gerekir. Bir iki alanla başlamak, bütün testlerde sertifika almaya çalışmaktan daha verimlidir.
Değerlendirme hizmetine talep var mı?
Evet. Dünyanın birçok ülkesinde DEHB, otizm ve öğrenme güçlüğü değerlendirmelerine talep hızla artıyor ve kamu hizmetleri yetişemiyor. Türkiye’de de psikiyatristler, okullar ve aileler güvenilir değerlendirme arıyor.
Psikolog değerlendirme raporunda tanı koyabilir mi?
Tanı koymak hekimin yetkisindedir. Psikolojik değerlendirme raporu bulguları, güçlü ve zayıf yanları ve önerileri hekimin değerlendirmesine sunar.
