Para ve işleyiş

Psikolog olarak serbest çalışmanın yasal ve mali temelleri

Danışan bulmadan önce sağlam bir zemin gerekir. Bu rehber serbest çalışmaya başlayan bir psikoloğun yasal ve mali açıdan dikkat etmesi gereken başlıkları bir kontrol listesi olarak topluyor. Mevzuat sık değiştiği için her başlıkta güncel metne ve bir uzmana başvurmanızı öneriyoruz.

4 dakikalık okumaGüncelleme 31.10.20269 kaynak

Güneş ışığı alan bir terasta ahşap masa ve sandalyeler

Kısaca

Serbest çalışmanın kapsamı unvana bağlıdır ve bu konu Türkiye’de tartışmalıdır; yürürlükteki mevzuat mutlaka kontrol edilmelidir.
Serbest meslek faaliyeti vergi dairesine kayıt, defter tutma ve 2020’den bu yana elektronik serbest meslek makbuzu gerektirir.
Kurumlara verilen hizmette stopaj, kendi yanınızda ücretli psikolog çalıştırmada ise ticari kazanç gibi konular vergi yapınızı değiştirir.
Danışan bilgileri özel nitelikli kişisel veridir; aydınlatma, rıza, güvenli saklama ve sicil kaydı yükümlülükleri kontrol edilmelidir.

Bu rehber genel bilgi verir; hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez. Serbest çalışmaya başlamadan önce bir mali müşavirle ve gerekirse bir avukatla görüşmenizi, mevzuatın güncel metinlerini kontrol etmenizi öneririz.

Unvan ve serbest çalışmanın kapsamı

Türkiye’de psikoloğun ve klinik psikoloğun meslek tanımları 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un ek 13. maddesinde ve sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarını düzenleyen 2014 tarihli yönetmelikte yer alır. Uygulamada klinik psikolog unvanının, klinik psikoloji alanında en az yüksek lisans derecesiyle kazanıldığı belirtilmektedir. Klinik psikologların psikoterapi uygulama yetkisine ilişkin düzenlemeler de bu metinlerde yer alır.

Lisans düzeyindeki psikologların serbest çalışma kapsamı ise meslek örgütleri ile düzenleyiciler arasında uzun süredir tartışma konusudur. Bazı düzenlemelerde psikologların serbest çalışmasının klinik psikolog yanında çalışma şartına bağlandığı aktarılmaktadır. Bu nedenle hangi hizmeti hangi unvanla sunabileceğinizi, mevzuatın ve Sağlık Bakanlığı düzenlemelerinin güncel hâlinden doğrulamanız gerekir.

Çalışma biçimleri

Biçim	Ne zaman uygun?	Dikkat edilecek
Kurumda bordrolu çalışma	Başlangıçta, düzenli gelir ve deneyim için	Rekabet yasağı ve ek iş kuralları
Kurumda seans başı çalışma	Kendi danışanlarınızla birlikte yürütülebilir	Fatura ya da makbuz düzeni, stopaj
Serbest meslek	Kendi danışanlarınızla bağımsız çalışırken	Vergi kaydı, defter, elektronik makbuz
Şirket	Yanınızda başka uzmanlar çalıştığında	Kazancın niteliği ve muhasebe yükü değişir

Vergi kaydı ve makbuz

Serbest meslek faaliyeti, vergi dairesine mükellef olarak kayıt yaptırmayı gerektirir. Her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenlenir ve 2020’den bu yana makbuzun elektronik olarak düzenlenmesi bütün serbest meslek erbabı için zorunludur. Elektronik makbuz, Gelir İdaresi’nin internet vergi dairesi üzerinden ya da özel yazılımlarla düzenlenebilir. Serbest meslek kazanç defteri tutmak da yükümlülükler arasındadır.

Stopaj

Hizmeti bir kişiye değil de bir kuruma, örneğin bir şirkete ya da kuruma verdiğinizde, kurum ödeme sırasında gelir vergisi stopajı keserek vergi dairesine yatırır. Makbuzda brüt tutar, stopaj ve net ödeme ayrı ayrı gösterilir. Kurumsal seminer ya da çalışan destek çalışmalarında anlaşmayı yaparken ücretin brüt mü net mi olduğunu baştan netleştirin.

Yanınızda başka psikolog çalıştırmak

Kendi ofisinizde ücretli psikolog çalıştırmaya başladığınızda, Gelir İdaresi’nin bir özelgesinde de belirtildiği gibi, elde edilen kazanç serbest meslek kazancı yerine ticari kazanç olarak değerlendirilebilir. Bu, vergi yapınızı ve muhasebe yükünüzü değiştirir. Büyümeyi planlıyorsanız bunu önceden mali müşavirinizle konuşun.

KDV

Psikolojik hizmetlerde uygulanacak katma değer vergisi oranı, hizmetin niteliğine ve verildiği yapıya göre farklılık gösterebilir. Bu konuda mali müşavirinizin görüşünü alın.

Genç girişimci kazanç istisnası

Yirmi dokuz yaşını doldurmamış ve ilk kez faaliyete başlayan mükellefler, belirli şartlarla genç girişimci kazanç istisnasından yararlanabilir. Kaynaklara göre istisna üç vergilendirme dönemi boyunca uygulanır ve tutarı her yıl gelir vergisi tarifesine bağlı olarak güncellenir; 2026 için 400.000 TL olarak belirtilmektedir. Daha önce bu istisnaya bağlı olarak sağlanan sosyal güvenlik prim desteğinin 2026’dan itibaren kaldırıldığı bildirilmektedir. Şartları ve güncel tutarı başvuru öncesinde mutlaka teyit edin.

Sosyal güvenlik ve sigorta

Serbest çalışanlar kendi adlarına sosyal güvenlik primi öder. Bunun yanında mesleki sorumluluk sigortası, olası bir şikâyet ya da dava durumunda sizi korur. Özellikle değerlendirme raporları yazıyorsanız ya da kriz durumlarıyla çalışıyorsanız bu sigortayı ciddi biçimde düşünün.

Kişisel veriler

Danışanlarınıza ait bilgiler sağlık verisi niteliğindedir ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında özel nitelikli kişisel veridir. Bu verilerle çalışan her psikoloğun dikkat etmesi gereken temel başlıklar şunlardır:

Danışanı verilerinin nasıl işleneceği konusunda aydınlatmak ve gerekli rızayı almak
Kayıtları şifreli, erişimi sınırlı ortamlarda saklamak; kişisel mesajlaşma uygulamalarında tutmamak
Online görüşmelerde güvenli bir altyapı kullanmak
Saklama süresi dolan kayıtları güvenli biçimde imha etmek

Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi’ne, yani VERBİS’e kayıt yükümlülüğünün istisna kriterleri Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 2025 tarihli kararlarıyla değişti. Ana faaliyeti özel nitelikli veri işlemek olan veri sorumlularına ilişkin kriterler ve bunların nasıl yorumlanacağı konusunda farklı görüşler bulunuyor. Kayıt yükümlülüğünüz olup olmadığını Kurul’un güncel kararlarından kontrol edin.

Başlangıç kontrol listesi

Unvanınızın sunmak istediğiniz hizmetler için yeterli olduğunu güncel mevzuattan doğrulayın.
Bir mali müşavirle görüşüp çalışma biçiminize karar verin.
Vergi dairesine kayıt yaptırın, elektronik makbuz düzenini kurun.
Genç girişimci istisnası gibi haklarınızı kontrol edin.
Sosyal güvenlik kaydınızı ve mesleki sorumluluk sigortanızı düzenleyin.
Aydınlatma metni, onam formu ve veri saklama düzeninizi hazırlayın.
VERBİS kayıt yükümlülüğünüzü kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Psikolog serbest meslek makbuzu kesmek zorunda mı?

Serbest meslek faaliyeti yürüten psikolog her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenlemek zorundadır ve 2020’den bu yana makbuzun elektronik olarak düzenlenmesi zorunludur. Ayrıntılar için bir mali müşavire danışılmalıdır.

Genç girişimci istisnası psikologlar için geçerli mi?

Yirmi dokuz yaşını doldurmamış ve ilk kez faaliyete başlayan serbest meslek erbabı da belirli şartlarla genç girişimci kazanç istisnasından yararlanabilir. Şartlar ve güncel tutar başvuru öncesinde teyit edilmelidir.

Psikolog VERBİS’e kayıt olmak zorunda mı?

VERBİS istisna kriterleri 2025’te değişti ve sağlık verisi gibi özel nitelikli verileri işleyenlere ilişkin kriterler konusunda farklı yorumlar bulunuyor. Kayıt yükümlülüğü Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun güncel kararlarından kontrol edilmelidir.