Mevzuat
Psikologlar tanıtım yaparken hangi kurallara uymalı?
Danışana ulaşmanın her yolu, mevzuat ve meslek etiğiyle uyumlu olmalıdır. Bu rehber, tanıtım ile reklam arasındaki farkı ve psikologların sık düştüğü hataları sade bir dille anlatıyor.
3 dakikalık okumaGüncelleme 31.10.20262 kaynak
Kısaca
- Türkiye’de sağlık hizmetlerinde reklam yasaktır; tanıtım ve bilgilendirme ise yönetmelikteki ilkelere uyulması şartıyla serbesttir.
- Kesin sonuç vaadi, danışan yorumu ya da teşekkür paylaşımı ve abartılı ifadeler risklidir.
- Yönlendirme karşılığında ücret, komisyon ya da hediye verilmez.
- Yönetmeliğin güncel metni takip edilmeli ve meslek kuruluşlarının etik ilkelerine bakılmalıdır.
Tanıtım ile reklam arasındaki fark
Türkiye’de sağlık hizmetlerinde tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ile düzenlenir. Yönetmeliğin temel ilkesi şudur: Sağlık hizmeti sunumunda reklam yapmak yasaktır; tanıtım ve bilgilendirme ise yönetmelikte sayılan ilke ve esaslara uyulması şartıyla serbesttir. Yönetmelik sağlık meslek mensuplarını ve özel sağlık kuruluşlarını kapsar.
Bu ayrımı pratikte şöyle düşünebilirsiniz. Bilgilendirme; kim olduğunuzu, hangi eğitimleri aldığınızı, hangi alanlarda çalıştığınızı, nasıl çalıştığınızı ve size nasıl ulaşılacağını doğru ve ölçülü biçimde anlatmaktır. Reklam ise talep yaratmaya yönelik, abartılı, yönlendirici ya da karşılaştırmalı ifadelerdir.
Yönetmeliğin 2023’te yayımlanan metninin yürürlükten kaldırılarak 2025’te aynı adla yeniden yayımlandığı bildirilmektedir. Bu rehber genel bilgi verir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uygulamaya geçmeden önce yönetmeliğin Resmî Gazete’deki güncel metnini okumanızı ve meslek kuruluşunuzun etik ilkelerine bakmanızı öneririz.
Psikologların sık düştüğü hatalar
| Riskli uygulama | Neden sorunlu? | Bunun yerine |
|---|---|---|
| Kesin sonuç vaadi | Bilimsel olarak garanti edilemez, yanıltıcıdır | Yöntemi ve sürecin nasıl işlediğini anlatın |
| Danışan yorumu ya da teşekkür paylaşımı | Mahremiyeti ve tanıtım ilkelerini zedeler | Eğitimlerinizi ve çalışma biçiminizi anlatın |
| Önce ve sonra anlatımları | Yönlendirici ve yanıltıcı olabilir | Genel bilgilendirme içerikleri hazırlayın |
| “En iyi”, “bir numara” gibi üstünlük iddiaları | Karşılaştırmalı ve abartılıdır | Alanınızı ve deneyiminizi ölçülü biçimde belirtin |
| İndirim ve kampanya duyuruları | Talep yaratmaya yöneliktir | Ücreti şeffaf biçimde paylaşın |
| Yetkinlik dışı unvan ya da alan kullanımı | Danışanı yanıltır, yasal sorun doğurur | Yalnızca belgelediğiniz unvan ve eğitimleri yazın |
Danışan yorumları ve teşekkürler
Danışanların memnuniyetini paylaşmak cazip gelebilir. Ancak danışandan yorum ya da teşekkür mesajı istemek ve bunları tanıtımda kullanmak hem mahremiyet hem de tanıtım ilkeleri açısından risklidir. Danışan, terapistinin isteğini geri çevirmekte zorlanabilir; bu da ilişkinin doğasına aykırıdır. Ayrıca bir danışanın deneyimi, başka bir danışanın alacağı sonucu göstermez.
Güveni yorumlar yerine şeffaflıkla oluşturun: eğitimleriniz, süpervizyon süreçleriniz, kullandığınız yöntemler, çalıştığınız ve çalışmadığınız alanlar, ücret ve süreç bilgisi. Bu bilgilerin doğrulanmış bir platformda yer alması, danışanın güven duymasını kolaylaştırır.
Yönlendirme ücreti
Yönlendirme karşılığında bir hekime, kuruma ya da kişiye para, komisyon ya da hediye vermek meslek etiğine aykırıdır ve hukuki sorunlara yol açabilir. Aynı şekilde, size danışan yönlendirmesi karşılığında ücret talep eden aracılardan da uzak durun. Yönlendirme ilişkisini taşıyan şey güven, hız ve danışanın onayıyla verilen geri bildirimdir. Bu konuyu yönlendirme ağı rehberimizde ayrıntılı ele alıyoruz.
Unvan ve yetkinlik
Unvanınızı ve çalışma alanlarınızı yalnızca belgelerinizle desteklenebilecek biçimde kullanın. Psikolog, klinik psikolog ve uzman klinik psikolog unvanları farklı eğitim koşullarına bağlıdır. Aldığınız bir eğitimi, o alanda uzmanlık gibi sunmaktan kaçının. Örneğin bir yöntemin giriş eğitimini almak ile o yöntemde süpervizyonlu deneyim sahibi olmak farklıdır. Danışanın sizi doğru değerlendirebilmesi, mesleki güvenin temelidir.
Gizlilik ve kişisel veriler
Tanıtım faaliyetlerinde gizlilik yalnızca danışan hikâyelerini paylaşmamakla sınırlı değildir. Seminerlerde ya da yazılarınızda verdiğiniz örneklerin, gerçek bir danışanın tanınmasına yol açmayacak biçimde tamamen değiştirilmiş ya da kurgusal olması gerekir. Danışanlarla yazışmalarınızda ve hatırlatma mesajlarınızda görüşmenin içeriğine dair bilgi yer almamalıdır. Danışan kayıtları özel nitelikli kişisel veridir; nasıl saklanacağını danışan yönetimi rehberimizde anlatıyoruz.
Güvenli tanıtımın kontrol listesi
- Yazdığım her bilgi doğru ve belgelenebilir mi?
- Herhangi bir sonuç ya da iyileşme vaat ediyor muyum?
- Bir danışanın deneyimini ya da sözlerini kullanıyor muyum?
- Kendimi başkalarıyla karşılaştırıyor ya da üstünlük iddiası taşıyor muyum?
- İndirim, kampanya ya da “sınırlı süre” gibi ifadeler var mı?
- Örneklerim gerçek bir kişinin tanınmasına yol açabilir mi?
Bu sorulardan herhangi birine verilen cevap sizi tereddütte bırakıyorsa, o içeriği yayımlamadan önce gözden geçirin.
Sık sorulan sorular
Psikologlar reklam yapabilir mi?
Türkiye’de sağlık hizmetlerinde reklam yasaktır. Tanıtım ve bilgilendirme ise yönetmelikte belirtilen ilkelere uyulması şartıyla serbesttir. Unvan, eğitimler, çalışma alanları ve iletişim bilgileri doğru ve ölçülü biçimde paylaşılabilir.
Danışan yorumları paylaşılabilir mi?
Danışandan yorum ya da teşekkür mesajı istemek ve bunları tanıtımda kullanmak, mahremiyet ve tanıtım ilkeleri açısından risklidir. Güveni yorumlar yerine eğitimleriniz, yöntemleriniz ve şeffaf süreç bilgisiyle oluşturmak daha doğrudur.
Yönlendiren hekime ücret ödenebilir mi?
Hayır. Yönlendirme karşılığında para, komisyon ya da hediye vermek meslek etiğine aykırıdır ve hukuki sorunlara yol açabilir.
